Op 19 juni vond in het Akoesticum in Ede de slotconferentie plaats over het onderzoek Werkplekleren in de Techniek, een samenwerkingsproject van de technische opleidingsfondsen OTIB, A+O Metalektro, OOMT, OOC, OVP en OOM. Hoe verliep de conferentie en wat heeft het onderzoek opgeleverd?

Leren op de werkplek is niets nieuws. Denk alleen al aan de meester-gezelconstructie en je weet: leren op de werkplek is eeuwenoud. Maar hoe zet je werkplekleren in de huidige tijd gericht in en hoe kun je het optimaliseren? Om op deze vragen antwoord te krijgen startten de zes technische opleidingsfondsen twee jaar geleden het onderzoeksproject Werkplekleren in de Techniek. Met dit door het ESF gesubsidieerde onderzoek wilden de fondsen zoveel mogelijk kennis vergaren, zodat ze daarmee de bij hen aangesloten bedrijven kunnen adviseren. Ze vroegen onderwijskundig adviesbureau TriamFloat om een (literatuur)onderzoek en adviestrajecten bij ruim dertig techniekbedrijven en gingen zelf op zoek naar goede voorbeelden van werkplekleren in de sector.

Basis voor een leven lang leren

Om te horen wat tot dusver de resultaten zijn van het onderzoeksproject, waren er op 19 juni zo’n 140 deelnemers -medewerkers van opleidingsfondsen, sociale partners, SBB, techniekbedrijven en anderen- naar het Akoesticum in Ede gekomen. In de voormalige militaire Frisokazerne, die tegenwoordig dienst doet als trainingscentrum voor de podiumkunst, presenteerde dagvoorzitter en OOMT-directeur Betsie Brink een boeiend middagprogramma.

Eerst vroeg ze Zwanny Naber, bestuursvoorzitter van OOMT en OTIB en José Leenders, bestuursvoorzitter van het OOM-bestuur en lid van de commissie Onderwijszaken van de Metaalunie op het podium. Zijn zij blij met het onderzoek naar werkplekleren? ‘Zeker’, zei Zwanny Naber. ‘Fijn dat de fondsen dit gezamenlijk hebben opgepakt. Voor werknemers is het heel belangrijk dat ze op de werkplek kunnen leren. De kennis die we hierover opdoen omarmen we en nemen we mee naar de fondsen toe.’ José Leenders: ‘Werkplekleren is ongelofelijk belangrijk voor onze bedrijven. Het is de basis voor een leven lang leren.’

Lezing prof. dr. Joseph Kessels

De vloer was vervolgens voor prof. dr. Joseph Kessels, hoogleraar-emeritus Human Resource Development. ‘Wat vraagt werkplekleren van het leiderschap?’, was de centrale vraag in zijn lezing Leidingnemen in lerende werkplekken. Hij hield een gloedvol pleidooi voor kennisontwikkeling op de werkvloer, en toonde aan wat daarvoor nodig is, namelijk: nieuwsgierigheid, betekenisvol werk, vertrouwen, passie, autonomie, zin in leren en onderzoek en samen optrekken. Het probleem is echter, dat veel organisaties zijn gericht op performanceverbetering. Dat vereist heel andere zaken, zoals prestatieafspraken, administratieve regels en procedures, centrale sturing, gehoorzaamheid, kwaliteitscontrole, verantwoording, toetsen, toezicht en inspectie. Het een gaat ten koste van het ander: hoe meer organisaties gericht zijn op performanceverbetering, hoe minder ruimte er is voor kennisontwikkeling.

Hoe zorgen we er dan toch voor dat er meer kennisontwikkeling in bedrijven plaatsvindt? Daarvoor is niet alleen moed nodig, maar ook een andere vorm van leiderschap, toonde Joseph Kessels aan. Kennisontwikkeling gedijt niet bij positioneel leiderschap. In deze situatie, waarin één iemand de leider is, en sprake is van een duidelijke hiërarchie en strak gereguleerd werk, wordt alleen de manager steeds beter. De voorkeur gaat uit naar gespreid leiderschap. Daarbij kunnen de leden van een organisatie zowel volgen als leiden, wordt gekeken naar ieders bekwaamheden en ambities en blijft iedereen zich ontwikkelen.

Toch zijn er ook met deze vorm van leiderschap nog belemmeringen voor een leven lang leren. Veel volwassenen hebben een negatieve leeridentiteit opgedaan in het initiële onderwijs. Faalervaringen, voortijdig schoolverlaten, sociale klasse… het zijn allemaal aspecten die een leven lang leren in de weg kunnen staan. Als organisaties kennisontwikkeling bij deze mensen willen stimuleren, moeten zij niet focussen op productiedoelen, maar op bekwaamheid, autonomie en verbinding.

Workshops over adviestrajecten

Na de inspirerende lezing werd het publiek verdeeld in groepen, die in verschillende zalen drie workshops volgden. De adviestrajecten van TriamFloat bij de verschillende techniekbedrijven stonden centraal. Welke vragen leven er bij de bedrijven als het gaat om werkplekleren? Welke interventies pasten ze toe en wat is daarvan het resultaat? In de workshops kwamen vragen aan bod als: Hoe vergroten we de vakvaardigheden van de beginnend monteurs? Of: Hoe laten we de ontwikkeling van de medewerkers hand in hand gaan met de ambities van het bedrijf? Toegepaste interventies waren bijvoorbeeld het invoeren van een buddysysteem voor jonge monteurs, het organiseren van vakinhoudelijke workshops door ervaren vakmensen in het eigen bedrijf of talentcoaching van de medewerkers in combinatie met een individueel opleidingsaanbod. De medewerkers en de werkgevers waren heel enthousiast over het werkplekleren in de praktijk en vertelden dat er ook onverwacht positieve resultaten waren, zoals de gunstige invloed van werkplekleren op de werving van nieuwe vakmensen.

Werkpleklerenindetechniek.nl

Tot slot van de conferentie stond er nog een visuele verrassing op het programma. Met een wervelende dansvoorstelling werd de website werkpleklerenindetechniek.nl gelanceerd. Deze website van de zes opleidingsfondsen voor werkgevers staat vol praktische handvatten om werkplekleren in het bedrijf te faciliteren en filmpjes met inspirerende voorbeelden. Met het onderzoeksrapport Werkplekleren in de Techniek, dat zowel in print als pdf is uitgebracht, is het een van de eerste resultaten van het gezamenlijke onderzoeksproject. Maar zeker nog niet het laatste; zodra alle adviestrajecten zijn afgerond, wordt de website nog uitgebreid en vertalen de opleidingsfondsen de onderzoeksresultaten naar hun eigen aanbod.

Meld u aan voor onze nieuwsbrief

Meld u aan voor onze nieuwsbrief

Wilt u op de hoogte worden gehouden van het laatste nieuws omtrent subsidies, ontwikkelingen in opleidingen en duurzame inzetbaarheid. Meldt u vandaag nog aan voor de nieuwsbrief.

U bent ingeschreven